Een handvaardigheidsopleiding voor lassen kent drie niveaus: NIL niveau 1, NIL niveau 2 en NIL niveau 3. Elk niveau bouwt voort op het vorige en sluit aan bij een specifieke moeilijkheidsgraad van lasposities en materialen. Welk niveau jij of je medewerker nodig heeft, hangt af van de projecteisen, de norm waaronder gewerkt wordt en de lasposities die in de praktijk voorkomen. In dit artikel leggen we per niveau uit wat je leert, hoe lang het duurt en wat het verschil is tussen een diploma en een certificaat.
Wat bepaalt het niveau van een handvaardigheidsopleiding voor lassen?
Het niveau van een handvaardigheidsopleiding voor lassen wordt bepaald door de lasposities die een lasser beheerst, het materiaal waarop gewerkt wordt en de norm of kwalificatie die het werk vereist. Hoe meer lasposities en hoe complexer de uitvoering, hoe hoger het niveau.
In Nederland volgen handvaardigheidsopleidingen de normen van het Nederlands Instituut voor Lastechniek (NIL). Het NIL hanteert een indeling van niveau 1 tot en met 4, waarbij elk niveau aansluit op een bepaalde set lasposities en toepassingen. Voor de meeste bedrijven zijn niveau 1, 2 en 3 de meest gangbare niveaus in de praktijk.
Naast het NIL-niveau speelt ook het lasproces een rol. Of je werkt met MAG, MIG, TIG of BMBE bepaalt mede de inhoud van de opleiding. Een lasser die TIG-lassen op niveau 3 beheerst, heeft een heel andere kwalificatie dan iemand die MAG-lassen op niveau 1 heeft afgerond.
Wat houdt NIL niveau 1 bij een handvaardigheidsopleiding in?
NIL niveau 1 is het instapniveau van een handvaardigheidsopleiding voor lassen. Op dit niveau leert een lasser lassen in de vlakke positie (PA) en de hoeklas in vlakke stand (PB). Dit zijn de meest toegankelijke lasposities en vormen de basis voor elk verder lastraject.
Niveau 1 is geschikt voor lassers die nog weinig of geen ervaring hebben, maar ook voor mensen die al praktijkervaring hebben zonder formele kwalificatie. De opleiding richt zich op het correct uitvoeren van een las, het begrijpen van de basisprincipes van het lasproces en het veilig werken met lasapparatuur.
Na het behalen van niveau 1 heeft een lasser een NIL-erkend diploma dat levenslang geldig is. Dat is een belangrijk voordeel ten opzichte van een certificaat, maar daarover later meer.
Wat leer je bij NIL niveau 2 en 3 van een handvaardigheidsopleiding?
NIL niveau 2 breidt de lasposities uit naar horizontaal (PC) en verticaal (PF/PG). Op niveau 3 komen daar de moeilijkste posities bij, waaronder boven het hoofd lassen (PE) en pijplassen. Hoe hoger het niveau, hoe meer de lasser aankan in de praktijk.
NIL niveau 2
Op niveau 2 werkt een lasser in meer uitdagende posities waarbij de zwaartekracht een grotere rol speelt. Dit vraagt om meer controle over het smeltbad en een goed gevoel voor lassnelheid en hoek. Niveau 2 is voor veel productiebedrijven en staalconstructeurs het minimumvereiste voor zelfstandig werken.
NIL niveau 3
Niveau 3 omvat de meest veeleisende lasposities en is nodig voor werk aan constructies waarbij alle posities voorkomen, zoals in de offshore, scheepsbouw of bij pijpleidingwerk. Een lasser op dit niveau is breed inzetbaar en voldoet aan de eisen van de meest veeleisende projecten en klanten.
Bij ons werken alle docenten zelf in het vak. Als een cursist iets niet begrijpt, lopen ze de werkplaats in en laten het gewoon zien. Dat maakt een groot verschil bij het aanleren van de moeilijkere posities op niveau 2 en 3.
Welk NIL-niveau is verplicht voor jouw project of klant?
Welk niveau verplicht is, hangt af van de norm waaronder het werk wordt uitgevoerd en de eisen van de opdrachtgever of klant. De meest gebruikte normen in Nederland zijn EN ISO 9606 (voor lassers) en EN 15614 (voor lasmethoden). Beide normen schrijven voor voor welke posities en materialen een lasser gekwalificeerd moet zijn.
In de praktijk geldt: hoe zwaarder de constructie en hoe hoger de veiligheidseisen, hoe hoger het vereiste niveau. Voor offshore en drukvatwerk is niveau 3 of hoger doorgaans verplicht. Voor algemeen constructiewerk is niveau 2 vaak voldoende.
Twijfel je welk niveau verplicht is voor een specifiek project of klant? Raadpleeg de projectspecificaties of vraag advies bij een erkend opleidingsinstituut. Via onze kennisbank vind je ook uitleg over normen en kwalificatie-eisen.
Hoe lang duurt een handvaardigheidsopleiding per niveau?
De duur van een handvaardigheidsopleiding verschilt per niveau en per lasproces. Als vuistregel geldt: hoe hoger het niveau, hoe meer oefentijd nodig is om de lasposities te beheersen. Hieronder een overzicht van de gemiddelde doorlooptijden:
- NIL niveau 1: Gemiddeld 3 tot 5 dagen, afhankelijk van het lasproces en de startervaring van de cursist
- NIL niveau 2: Gemiddeld 5 tot 8 dagen, met extra aandacht voor de moeilijkere posities
- NIL niveau 3: Gemiddeld 8 tot 12 dagen, inclusief voorbereiding op het kwalificatie-examen
Opleidingen zijn beschikbaar als dagopleiding of avondopleiding, en op meerdere locaties door heel Nederland. Zo kun je de opleiding inplannen zonder dat het werk stil komt te liggen.
Wat is het verschil tussen een diploma en een certificaat bij lasniveaus?
Een diploma bij een handvaardigheidsopleiding is levenslang geldig en bewijst dat een lasser de vereiste kennis en vaardigheden heeft aangetoond. Een certificaat heeft een beperkte geldigheidsduur en moet periodiek worden verlengd om rechtsgeldig te blijven.
Bij NIL-erkende handvaardigheidsopleidingen sluit je af met een NIL-erkend diploma. Dat is een groot praktisch voordeel: je hoeft het niet te verlengen en het blijft zijn waarde houden. Voor specifieke projectkwalificaties, zoals een lasserskwalificatie volgens EN ISO 9606, geldt wél een beperkte geldigheid van doorgaans twee jaar, tenzij tussentijds aantoonbaar gewerkt is binnen de kwalificatie.
Het is dus belangrijk om onderscheid te maken tussen het diploma van de opleiding zelf en een eventuele projectgebonden kwalificatie. Beide zijn relevant, maar ze hebben een andere functie en geldigheidsduur.
Hoe het Lasinstituut helpt bij het kiezen van het juiste niveau
Niet zeker welk niveau past bij jouw medewerkers of projecten? Het Lasinstituut helpt je daar graag bij. Als grootste lasopleidingscentrum van Nederland bieden we het volledige spectrum aan handvaardigheidsopleidingen, van niveau 1 tot en met 4, voor alle gangbare lasprocessen zoals MAG, MIG, TIG en BMBE.
- Opleidingen op meerdere locaties in heel Nederland, waaronder Utrecht, Breda, Sevenum en Sliedrecht
- Beschikbaar als dag- of avondopleiding, zodat het planbaar is naast het werk
- Afgesloten met een NIL-erkend diploma dat levenslang geldig is
- Docenten die zelf uit het vak komen en bij vragen de werkplaats in lopen om het te laten zien
- Het hoogste slagingspercentage van Nederland, dankzij intensieve begeleiding en bewezen lesaanpak
Bekijk het volledige aanbod op onze lasopleidingenoverzichtspagina of neem direct contact op voor advies op maat.